Gəlir vergisindən azadolmalar və güzəştlər: 102-ci maddədə kripto satan şəxs üçün nə var

Qısa cavab

Dövlət Vergi Xidmətinin 2025-ci ilin avqust ayındakı yazısı Vergi Məcəlləsinin 99.3.8-ci maddəsinə əsaslanır: kriptovalyuta satışında vergiyə cəlb olunan gəlir kimi «kriptovalyutanın alındığı vaxtla təqdim edildiyi tarix arasındakı qiymət artımı» götürülür, belə gəlir əldə edən fiziki şəxslər isə «məcburi qaydada vergi orqanlarında uçota alınmaqla (VÖEN əldə etməklə)» vergi öhdəliklərini yerinə yetirməlidirlər.^Mənbə Vergi Xidmətinin 2026-cı il 3 fevral tarixli açıq sual-cavabı (ID 10642) da eyni qaydanı təkrarlayır: kriptovalyuta üzrə əməliyyatlardan gəlir əldə edən fiziki şəxslər VÖEN əldə etməli, 101.2-ci maddəyə uyğun gəlir vergisi hesablamalı və növbəti ilin 31 martından gec olmayaraq bəyannamə təqdim edib vergini büdcəyə ödəməlidir.^Mənbə

Bəs 102-ci maddədə, «Gəlir vergisindən azadolmalar və güzəştlər» adlı maddədə, kripto satışına tətbiq oluna bilən bənd varmı? Biz 2026-cı il oktyabrın 25-də maddənin cari mətnini tam oxuduq: maddədə kriptovalyuta, virtual aktiv və ya rəqəmsal aktiv ifadəsi heç bir yerdə keçmir.^Mənbə Yəni qanun kripto satışından gələn qiymət artımı üçün ayrıca azadolma nəzərdə tutmur. Aşağıda oxucuların ən çox müqayisə etdiyi bəndlər var; biz yalnız mətnin nə yazdığını göstəririk, kripto aktivlərinə tətbiq olunub-olunmadığını vergi orqanının yerinə qərarlaşdırmırıq.

102-ci maddənin iki hissəsi

Maddə uzundur, amma iki fərqli şeydən ibarətdir:^Mənbə

İkinci hissə əmək haqqı tərəfinə aiddir, kripto satışından gələn fərqə yox. 102.7-ci maddə yazır ki, şəxsin 102.1-1, 102.2, 102.3 və 102.4-cü maddələr üzrə bir neçə güzəşt hüququ olduqda ona bunlardan biri, «məbləğcə ən böyük olanı» verilir; 102.8-ci maddəyə görə bu güzəştlər əsas iş yerində, müəyyən sənədlər təqdim edildiyi andan tətbiq edilir. Güzəştlərin məbləğlərini burada təkrarlamırıq, cari mətnə baxın.

Ən çox müqayisə edilən bəndlər

Cədvəldəki bütün bəndlər 102.1-ə aiddir. Sağ sütun yalnız mətnin hərfi əhatəsini izah edir; mətndə kripto aktivləri qeyd olunmadığına görə tətbiq məsələsində vergi orqanının yazılı cavabı əsasdır.^Mənbə

Müddətlər, həddlər və faizlər hər bəndin öz mətnindədir, burada təkrarlanmır.

Mətndə kripto yoxdursa, necə dəqiqləşdirmək olar

Bizim fikrimiz: yuxarıdakılardan 102.1.7 ən çox əşya satışından gələn gəlirin azad olduğu kimi oxunur. Amma o bənd maddi daşınan əmlakdan danışır, Dövlət Vergi Xidmətinin yazısı isə kripto satışından gələn qiymət artımını açıq şəkildə vergiyə cəlb olunan qeyri-sahibkarlıq gəliri kimi göstərir. Vergi orqanının yazılı cavabı olmadan heç bir bəndi kripto satışı üçün azadolma əsası saymayın.

Öz vəziyyətinizi dəqiqləşdirmək üçün:

1. İstinad etmək istədiyiniz bəndi və onun mətnini sualın içinə yazın.
2. Faktları dəqiq göstərin: alış və satış tarixləri, kriptovalyutanın növü, qiymət mənbəyi.
3. Vergi orqanına yazılı müraciət edin və cavabı saxlayın. Necə yazmaq və hara göndərmək barədə: Səlahiyyətli orqanlara yazılı sorğu.

Bəyannamədə necə göstərilir

Kripto satışından gələn fərq qeyri-sahibkarlıq gəliri kimi bəyan edilir: bəyannamənin doldurulması üçün Gəlir vergisi bəyannaməsinin doldurulması, ödəniş üçün Vergi borcu yoxlamaq və ödəmək yazısına baxın. Fərqin hesablanması və alış qiymətinin sübutu üçün: İlkin qiymət. Əgər həm də əmək haqqı alırsınızsa və 102.2 kimi status güzəştinə hüququnuz varsa, bu, əsas iş yerində əmək haqqından vergi tutularkən tətbiq olunur və kripto bəyannaməsindən ayrı məsələdir.

Tez-tez verilən suallar

Azərbaycanda kriptovalyuta satışı vergidən azaddırmı? Xeyr. Dövlət Vergi Xidmətinin yazısı 99.3.8-ci maddəyə əsasən alış və təqdim tarixi arasındakı qiymət artımını qeyri-sahibkarlıq gəliri sayır, belə gəlir əldə edən fiziki şəxslər VÖEN almaqla vergi öhdəliyini yerinə yetirməlidirlər. Vergi Xidmətinin 2026-cı ilin fevralındakı açıq sual-cavabı da eyni qaydanı təkrarlayır. 102-ci maddədəki azadolma və güzəştlərin heç birində kripto aktivləri qeyd olunmur.^{MənbəMənbəMənbə}

102-ci maddədə azadolma ilə güzəşt arasında fərq nədir? 102.1 gəlir vergisindən tam azad olan gəlirləri sadalayır; 102.1-1 və 102.2–102.5 isə müəyyən statuslu şəxslərin muzdlu işdən aylıq vergi tutulan gəlirini sabit məbləğdə azaldır. Bir neçə güzəşt hüququ olduqda məbləğcə ən böyük olanı verilir.^Mənbə

Başqasından gələn kripto köçürməsinə gəlir vergisi düşürmü? Kimdən alındığından asılıdır. 102.1.3-cü maddə ailə üzvlərindən alınan hədiyyə, maddi yardım və mirası tam dəyəri ilə azad edir, digər şəxslərdən alınanlar üçün hədd var. Ətraflı izah bu saytın miras və hədiyyə yazısındadır.^Mənbə

Kriptovalyutanı bir neçə il saxlayıb satsam, güzəşt olurmu? 102-ci maddədə saxlama müddəti şərti olan bəndlər 102.1.9 (əsas yaşayış yeri) və 102.1.27-dir (iştirak payı və səhm); onların heç birində kripto aktivləri qeyd olunmur. Bu bəndlərdən birinə istinad etmək istəyirsinizsə, əvvəlcə vergi orqanından yazılı təsdiq alın.^Mənbə

Bu yazı ümumi məlumatdır, vergi və ya hüquqi məsləhət deyil. Vergi Məcəlləsinin 102-ci maddəsi 2026-10-25-də e-qanun reyestrinin tam mətnindən oxunub, ID 10642 sual-cavabı həmin gün yenidən oxunub, Dövlət Vergi Xidmətinin kripto yazısı saytın əvvəlki yoxlamasına əsaslanır. Məbləğlər, müddətlər və faizlər cari mətnə əsasən götürülməlidir.