Rəsmi formula və açıq metod sualı
Dövlət Vergi Xidməti satış qiyməti ilə ilkin qiymət arasındakı artımı izah edir. Eyni məqalədə müxtəlif alış partiyaları üçün FIFO, LIFO və ya orta qiymət metodu seçilmir.MənbəMənbə
Əvvəl faktiki partiyaları qoruyun, sonra tətbiq edilən metodu rəsmi və ya peşəkar əsasla seçin. Vergini azaltmaq üçün hər satışda fərqli partiya seçmək ardıcıl metod deyil.
Lot ledger
| Sahə | Məzmun |
|---|---|
| lot_id | Alış partiyasının unikal kodu |
| acquired_at | Saat qurşağı ilə tarix |
| asset/network | Aktiv və şəbəkə |
| quantity | İlkin və qalan miqdar |
| cost_currency | Ödənilən valyuta |
| cost_azn | Təkrar hesablana bilən AZN dəyəri |
| fee | Komissiya və həmin vaxt AZN dəyəri |
| evidence | Sifariş, bank və TXID |
| status | açıq, qismən, bitmiş, dəqiqləşdirilməli |
Satış jurnalı gəlir, miqdar, komissiya və lot_id əlaqəsini saxlayır.
FIFO nümunəsi
A partiyası 1 vahid və 4,000 AZN, B partiyası 1 vahid və 6,000 AZN-dir. 1.2 vahid 9,000 AZN-ə satılır. FIFO təsdiqlənibsə A-dan 1, B-dən 0.2 istifadə olunur. Xərc 4,000 + 1,200 = 5,200 AZN, fərq 3,800 AZN-dir. B-də 0.8 vahid və 4,800 AZN xərc qalır.
Bu nümunə metod seçimi deyil. İstifadə olunan metod, hüquqi əsas, təsdiqləyən şəxs və tarix iş sənədində göstərilməlidir.
Platforma dəyişdikdə ilkin qiymət itməməlidir
Platforma A-dan şəxsi pulqabıya, oradan B-yə köçürmə tarixi ilkin qiyməti yenidən yaratmır. A çıxarışı, TXID, şəxsi ünvan və B mədaxili transfer group ilə birləşdirilir. B-nin mədaxil anındakı bazar qiyməti əvvəlki alış qiymətinin avtomatik əvəzi deyil.
Pulqabının sizə aid olduğu sübut olunmursa hərəkətin daxili köçürmə, yoxsa üçüncü şəxsə sərəncam olduğu mübahisəli qala bilər.
Stabilkoin və token mübadiləsi
USDT ilə başqa aktiv alındıqda USDT-nin mənbəyi, əməliyyat vaxtındakı AZN dəyəri və USDT-nin verilməsi ayrıca qeyd olunur. Stabilkoinin dollara yaxın qiyməti onun qeyd tələbindən azad edilməsi deyil. Açıq vergi məqaləsi bütün token mübadilələrinə dair ayrıca qərar vermir.Mənbə
AZN → USDT → başqa aktiv bir neçə dəqiqədə baş versə belə iki sifariş və komissiya saxlanmalıdır.
Komissiya
Gross, fee və net üç ayrı sahədir. Alış, satış, şəbəkə, körpü və çıxarış haqlarının vergi baxımından necə tətbiq olunması ayrıca təsdiqlənməlidir. Komissiya başqa tokenlə ödənibsə həmin aktiv, miqdar, dəyər və partiya da qeyd olunur.
Sıfır qiymət yazmaq təhlükəlidir
Hədiyyə, mükafat, airdrop, mədənçilik, əmək haqqı, miras və ya itmiş tarixə avtomatik sıfır qiymət verməyin. Əldə etmə səbəbi, vaxt, qarşı tərəf, müqavilə və həmin vaxt dəyəri saxlanmalı, vergi müalicəsi soruşulmalıdır.
Üç tutuşdurma
- Miqdar: əldə etmə − satış − komissiya = son qalıq.
- Fiat: satış gəliri bank, ödəniş kanalı və ya platforma balansına uyğundur.
- Sübut: hər xərc və gəlir rəqəminin orijinal fayl indeksi var.
Fərq “digər” sətrinə gizlədilməməlidir. Şəbəkə haqqı, körpü, qalıq və ya buraxılmış əməliyyat ayrıca tapılır.
Metodologiya qeydi
Partiya metodu, məzənnə mənbəyi, komissiya müalicəsi, yuvarlaqlaşdırma və istisnaları bir səhifədə yazın. Yeni ildə metod dəyişirsə səbəb, tarix və köhnə partiyaların keçidi göstərilsin. Bəyannamə təqdim ediləndə dəyişdirilməyən versiya saxlanmalıdır.
FIFO yalnız alətin riyazi nümunəsidir. Qəbul edilən xərc metodu və komissiya müalicəsi üçün fərdi vergi rəyi alın.
İstinad mənbələri
- Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti — Fiziki şəxslərin kriptovalyuta əməliyyatları üzrə vergi öhdəlikləri Dərc edilib: 2025-08-19 · Yoxlanıb: 2026-07-26
- Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti — Suallar və cavablar — kriptovalyuta gəliri Yoxlanıb: 2026-07-26
- Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti — Questions and answers — cryptocurrency and tax obligations Dərc edilib: 2026-02-03 · Yoxlanıb: 2026-07-26