Azərbaycanda fiziki şəxsin kripto vergisi: 14%, VÖEN və 31 mart

Rəsmi mövqenin əsas hissəsi

Dövlət Vergi Xidmətinin 19 avqust 2025 tarixli məqaləsi fiziki şəxsin kriptovalyutanı satdığı zaman satış qiyməti ilə ilkin qiymət arasındakı artımı Vergi Məcəlləsinin 99.3.8-ci maddəsi üzrə qeyri-sahibkarlıq gəliri kimi izah edir. Məqalə 101.2-ci maddə üzrə 14% dərəcəni, VÖEN alınmasını və növbəti ilin 31 martına qədər gəlir vergisi bəyannaməsi ilə ödənişi qeyd edir. FAQ-nın 12-ci sualı eyni çərçivəni təsdiqləyir.^{MənbəMənbə}

Şəkil qeydi: Dövlət Vergi Xidmətinin 19 avqust 2025 tarixli açıq səhifəsi; 26 iyul 2026-da çəkilib, 1200 × 1990. Cari mətni aşağıdakı rəsmi mənbədən yenidən yoxlayın.

İllik yekundan əvvəl əməliyyat jurnalı qurun

Hər hadisə üçün tarix və saat qurşağı, platforma və ya pulqabı, aktiv, miqdar, alınma üsulu, ilkin qiymət, satış və ya mübadilə dəyəri, komissiya, sifariş nömrəsi, TXID, bank hesabı, AZN məzənnə mənbəyi və sənəd yolu yazılmalıdır.

Hadisələri dörd qrupa ayırın:

• Əldə etmə: fiatla alış, köçürmə ilə qəbul və digər əldə etmə yolları.
• Öz hesabları arasında hərəkət: faktiki sahib dəyişmirsə hər iki tərəfin sizə aid olduğunu sübut edin.
• Sərəncam: satış, dəyər qarşılığında mübadilə və ya üçüncü şəxsə ötürmə.
• Xərc: ticarət komissiyası, çıxarış haqqı və şəbəkə haqqı; vergi müalicəsini ayrıca təsdiqləyin.

Rəsmi məqalə adi satış və ilkin qiymət fərqini izah edir. Token mübadiləsi, staking mükafatı, mədənçilik, hədiyyə, itki və mürəkkəb DeFi əməliyyatları üçün bütün halları əhatə edən cədvəl yoxdur. Belə hadisəni “dəqiqləşdirilməlidir” statusu ilə saxlayın.

Sadə formula

Satış fərqi = satış dəyəri − ilkin qiymət

İlkin vergi hesabı = müsbət fərq × 14%

Nəticə mənfidirsə onu digər müsbət gəlirdən avtomatik çıxmayın. Açıq məqalə zərərin qarşılıqlı hesablanması və ya gələcək illərə keçirilməsi barədə həmin hissədə ətraflı qayda vermir.

Tək partiya nümunəsi

Aktiv 8,000 AZN-ə alınıb və 11,500 AZN-ə satılıb. Xərclər nəzərə alınmadan fərq 3,500 AZN, 14% ilkin hesab 490 AZN-dir. Bu yalnız fəaliyyət fiziki şəxsin qeyri-sahibkarlıq gəliri olduqda və 8,000 AZN sənədlə sübut edildikdə tətbiq olunan iş nümunəsidir.

Bir neçə partiyadan qismən satış

Eyni aktiv müxtəlif qiymətlərlə üç dəfə alınıb və yalnız bir hissəsi satılıbsa, bütün tarixi xərc çıxıla bilməz. Hansı partiyanın satıldığını müəyyən etmək lazımdır. Açıq kripto məqaləsində FIFO, LIFO və ya orta qiymət ayrıca seçilməyib. Faktiki partiya əlaqəsini saxlayın; mümkün deyilsə qəbul edilən metod üçün yazılı rəy alın və il ərzində ardıcıl tətbiq edin.

İlkin qiymətin sübut zənciri

Platforma A-da alışdan sonra aktiv şəxsi pulqabıya, oradan platforma B-yə keçib satıla bilər. Platforma B əvvəlki alış qiymətini bilmir. A-dakı sifariş, fiat mədaxili, A-dan çıxarış, şəxsi ünvan, B-yə mədaxil və B-də satış bir zəncirə bağlanmalıdır.

Sübut paketinə aşağıdakılar daxildir:

• sifariş nömrəsi, miqdar, qiymət, komissiya və vaxt olan platforma çıxarışı;
• bank və ya elektron pulqabı ödənişi;
• şəbəkə, ünvan və TXID;
• hesablar arasında çıxarış və mədaxilin tutuşdurulması;
• həmin tarixdə AZN çevirmə mənbəyi;
• hədiyyə və ya başqa əldə etmədirsə müqavilə və ilkin əsas.

Tək ekran görüntüsü tam ünvanı, xərci və hesab sahibini göstərməyə bilər. Orijinal CSV, PDF və rəsmi yükləmələri ayrıca saxlayın.

Komissiya və məzənnə

İqtisadi baxımdan alış komissiyası çəkilən xərci artırır, satış komissiyası alınan məbləği azaldır. Vergi baxımından hansı xərcin ilkin qiymətə əlavə edilməsi və ya gəlirdən çıxılması ayrıca əsas tələb edir. Gross, fee və net sütunlarını saxlayın; faylı idxal edərkən komissiyanı silməyin.

USD, USDT və ya başqa vahid istifadə olunubsa əməliyyat vaxtını, ilkin valyutanı, AZN məzənnə mənbəyini və hesablamanı qeyd edin. Bütün tarixləri ilin sonundakı bir məzənnə ilə yenidən hesablamaq düzgün sübut yaratmır.

VÖEN və vaxt planı

Rəsmi məqalə VÖEN və növbəti ilin 31 martına qədər bəyannamə ilə ödənişi tələb edir. Qeydiyyat prosedurunu və elektron kabineti Dövlət Vergi Xidmətinin cari təlimatından yoxlayın.^Mənbə

1. İlk mümkün satış zamanı VÖEN statusunu və elektron girişi yoxlayın.
2. Hər ay platforma, bank və pulqabı məlumatını yükləyin.
3. İlin sonunda orijinal faylları kilidləyin və cavabsız sualları siyahıya alın.
4. Birinci rübdə partiyaları, məzənnəni və xərcləri tamamlayın.
5. Cari rəsmi təqvimə əsasən 31 marta qədər təqdim və ödəniş edin.

Müddət keçibsə əməliyyatı başqa ilə köçürməyin. Düzəliş, gecikmə faizi və cərimə üçün rəsmi və ya peşəkar məsləhət alın.

P2P mədaxili və vergi

Bank hesabına daxil olan P2P məbləği satış gəlirinin sübutudur, xalis gəlirin özü deyil. Məsələn 40,000 AZN satış mədaxilinin ilkin qiyməti 34,000 AZN-dirsə, xərcsiz fərq 6,000 AZN-dir. Bununla belə bank 40,000 AZN vəsait hərəkətinin hamısını izah etmək istəyə bilər.

Ödəniş edən şəxsin adı, platforma sifarişi və bank mədaxili uyğun olmalıdır. Vergi Xidmətinin digər cavabı kriptovalyuta satışından nağdsız ödənişlərin Vergi Məcəlləsinin 35-ci maddəsinə uyğun açılmış hesablar vasitəsilə aparılmasını qeyd edir; konkret tətbiqi fərdi faktlarla yoxlanmalıdır.^Mənbə

Sahibkarlıq, ƏDV və cavabsız sahələr

2025 məqaləsi fiziki şəxsin qeyri-sahibkarlıq gəlirinə cavab verir, lakin “ayda neçə əməliyyat” həddi göstərmir. Daimilik, təşkilatlanma, başqaları üçün mübadilə, komissiya, ictimai təklif və xidmət xarakteri fəaliyyətin başqa kateqoriyaya düşməsinə səbəb ola bilər.

3 fevral 2026 tarixli bir sualda ƏDV həddi soruşulsa da cavab VÖEN, 14% və 31 martı təkrar edir; ƏDV sualının bütün hissələrini həll etmir. Bu cavabdan “ƏDV heç vaxt yoxdur” və ya “həddə çatan hər şəxsə avtomatik tətbiq olunur” nəticəsi çıxarmaq olmaz.^Mənbə

İllik qovluq

• 01-platform: orijinal CSV, PDF və yükləmə tarixləri.
• 02-bank: bank və ödəniş kanalı çıxarışları.
• 03-chain: ünvan, TXID və öz ünvanlarınızın xəritəsi.
• 04-fx: məzənnə mənbəyi və çevirmə.
• 05-calculation: partiya, gəlir və ilkin vergi hesabı.
• 06-questions: mübadilə, xərc, zərər, ƏDV və digər açıq məsələlər.
• 07-filing: VÖEN, bəyannamə, ödəniş və qəbz.

Şifrələnmiş ehtiyat nüsxə saxlayın. Vergi paketində seed phrase, private key, parol və 2FA bərpa kodu olmamalıdır.

Təqdimatdan əvvəl yoxlama

1. Bütün platforma və pulqabılar daxil edilib.
2. Öz hesablarınız arasındakı köçürmələr iki dəfə sayılmayıb.
3. Hər satışın gəliri və ilkin qiyməti sənədlidir.
4. AZN məzənnəsi təkrar hesablana bilir.
5. Xərc iki dəfə çıxılmayıb.
6. Mənfi fərq əsassız olaraq digər gəlirdən silinməyib.
7. P2P adı, sifariş və bank uyğun gəlir.
8. Davamlı və müştəri üçün fəaliyyət ayrıca qiymətləndirilib.
9. VÖEN, bəyannamə, ödəniş və qəbz saxlanıb.
10. Cavabsız məsələlər üçün yazılı rəy var.

Bu səhifə iş vərəqi metodudur, fərdi vergi rəyi və ya bəyannamə xidməti deyil. Təqdimatdan əvvəl Dövlət Vergi Xidmətinin cari qaydalarını və ixtisaslı mütəxəssisin rəyini yoxlayın.